Κυνήγι μαγισσών(part5)-Οικονομία και κοινωνικές τάξεις

Η οικονομική δυσπραγία αύξανε το μίσος των χωρικών για τους ευπορότερους, και το κυνήγι ήταν ένας τρόπος εκδίκησης. Π. χ. όπως στην υπόθεση της Anna Michlerin(29) που ανήκε σε ανώτερη κοινωνική τάξη και είχε οικονομική επιφάνεια, η κατηγορίες εναντίον της είχαν ξεκάθαρο πολιτικό κίνητρο. Έτσι με αφορμή αυτό το συμβούλιο του Altdorf το 1672 αποφάσισε την λήψη δραστικών μέτρων όσον αφορά τις δίκες μαγείας.

Το συμβούλιο απαγόρευσε τις κατηγορίες για μαγεία. Πιθανότατα η απαγόρευση αυτή να οφείλεται στο ξέσπασμα δικών μαγείας το 1671 στο γειτονικό Ηοhenberg όπου εκτελέστηκαν δυο άτομα. Επιπλέον το συμβούλιο φαινόταν ότι γενικά εναντιωνόταν στις δίκες μαγείας. Οι πόλεις Landvogtei, Burgan, Nellenburg, είχαν πολύ σοβαρούς λόγους για τους οποίους διαφωνούσαν με το κυνήγι μαγισσών. Τα  μέλη του συμβουλίου δεν επιθυμούσαν ο υπεύθυνος των περιοχών αυτών να χρησιμοποιήσει την ποινική δικαιοσύνη ως μέσο έκφρασης της δύναμής του.

 

Τα δικαστήρια μπορούσαν να απορρίψουν δίκες μαγείας επειδή τα στοιχεία ήταν ελλιπή, σε αντίθεση με άλλες ποινικές υποθέσεις. Επιπλέον επειδή σ αυτές τις περιοχές οι άνθρωποι ήταν οικονομικά ευπορότεροι απ’ ότι σε άλλες περιοχές δεν υπήρχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το κυνήγι των μαγισσών. Στην περίπτωση του Ελεκτοράτου, το κυνήγι εκλαμβανόταν πολύ σοβαρά υπ όψιν και από την πολιτεία και από τους πληθυσμούς.

Στις διάφορες περιοχές είχαν συσταθεί επιτροπές μαγείας, που ήταν αυτοδιοικούμενα νομικά όργανα που δρούσαν άμεσα στις διάφορες περιπτώσεις που προέκυπταν. Τα μέλη της επιτροπής προέρχονταν από τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα. Στην ουσία οι επιτροπές αυτές συγκέντρωναν κατηγορίες από τον κόσμο και ασκούσαν διώξεις μέσω των οποίων απέβλεπαν στην ικανοποίηση των λαϊκών επιδιώξεων Αυτό το νομικό σώμα, ανέκρινε μάρτυρες, ανέσυρε υπόπτους, είχε την δικαιοδοσία να τους συλλάβει, ενώ μεγάλο μέρος της εργασίας του αφιερωνόταν στην εξεύρεση απλών ανθρώπων από την ύπαιθρο που είχαν κάποιον να κατηγορήσουν.

 

Ο ένορκος και ιστορικός Meldior Goldast(1578-1635) κάνει λόγο για κοινούς ανεκπαίδευτους αγρότες και δικαστές, οι οποίοι αρνούνται να δεχτούν ομολογίες χωρίς να προβούν πρώτα σε βασανιστήρια. Τα οικονομικά συμφέροντα των δικαστών και η τάση τους να ικανοποιούν τα συμφέροντα των επιτρόπων του νομικού σώματος που είχε συσταθεί για το κυνήγι, ήταν ένας από τους βασικούς λόγους διεξαγωγής του κυνηγιού. Εκτός όμως από τα οικονομικά οφέλη υπήρχε πραγματική ζήτηση για το κυνήγι.

Τα ίδια τα χωριά προσφέρονταν να πληρώσουν τα έξοδα για τις δίκες μαγείας. Αυτό από την μία μπορεί να εξηγηθεί, γνωρίζοντας τον φόβο των χωρικών για την μαγεία από την άλλη όμως αν σκεφτούμε ότι μέσω της πρόσληψης αγγελιοφόρων και φρουρών όλοι είχαν όφελος ,ακόμη κι αν υπήρχε κάποιος που διαφωνούσε σχετικά με τα έξοδα που γίνονταν για το κυνήγι, κατηγορούνταν κι αυτός για μάγος.

 

Οι χωρικοί αποδέχθηκαν το γεγονός των κοινωνικών εξόδων και το κόστος χωρίς να αμφισβητούν, ενώ τα θύματα των δικών συναντούσαν ύψιστη εχθρότητα από τις επιτροπές αλλά και από την υπόλοιπη κοινωνία. Συγκεκριμένα αναφέρεται το 1683 ότι ακόμη κι αν τα θύματα γλίτωναν την θανατική ποινή ήταν νεκρά κοινωνικά και οικονομικά. Η οικονομία καθόριζε και την ένταση των δικών και του κυνηγιού. Το 1630 η κοινότητα Fohren φαίνεται πως πράττει σύμφωνα με την παραπάνω άποψη, καθώς μετά από 3 χρόνια με αλλεπάλληλες δίκες μαγείας , το κυνήγι μειώθηκε δραματικά, διότι η επιτροπή δεν άντεχε πλέον τα έξοδα του κυνηγιού

. Μέλος της επιτροπής ομολογεί ότι το κυνήγι ανακαταλήφθηκε επειδή δεν υπήρχαν πλέον επαρκής πόροι για να καλυφθούν τα έξοδα της διεξαγωγής του. Στο Rottenburg οι τελευταίες μάγισσες εκτελέστηκαν στις 25 Φεβρουαρίου του 1605. Αν και το τεταμένο κυνήγι διεξήχθη κυρίως από τα κάτω, δηλαδή από τους αγροτικούς πληθυσμους η παύση του υποκινήθηκε από τα πάνω, από τις ελιτ. Στην Σουηδική Αυστρία, ο κυβερνήτης της περιοχής Innsbruk ανακάλυψε σκανδαλώδης κακοποιήσεις των θυμάτων ιδιαίτερα στην περιοχή του Hohenberg και έβαλε τέλος στο κυνήγι παρεμβαίνοντας στην δράση των νομικών σωμάτων της περιοχής και ασκώντας συνεχή έλεγχο.

Οι κυβερνητικοί υπάλληλοι αποφάσισαν την ανανέωση των υπαλλήλων στην περιοχή του Hohenberg τοποθετώντας εκείνοι προσωπικό. Έτσι το κυνήγι σταμάτησε με ελάχιστες εξαιρέσεις ορισμένων περιοχών μέσα στον επόμενο αιώνα.Στο Ελεκτοράτο του Trier , ο άρχοντας της περιοχής, απαγόρευσε το κυνήγι για να αποφύγει την φθορά και την αναστάτωση των κυβερνητικών θέσεων, αλλά και για να μην πληγεί η οικονομική ζωή της περιοχής. Παράλληλα βασικός παράγοντας παύσης του κυνηγιού, ήταν η κατάρρευση των αγροτικών και αστικών κοινωνικών συστημάτων, στις αρχές του 30ετούς πολέμου.

Ο κόσμος ανεξάρτητα από σκοπιμότητες που μπορεί να προέκυψαν, εξακολουθούσαν να φοβούνται τις μάγισσες, και είναι γεγονός ότι στην παύση του κυνηγιού σημαντικό ρόλο διαδραμάτισαν, οι πολιτικές και θρησκευτικές αλλαγές δεν αποτέλεσαν όμως την βασική αιτία. Το νομικό σύστημα έγινε πολυπλοκότερο οπότε η κατηγορία για μαγεία, ήταν πλέον δύσκολο να δρομολογηθεί μέσω του νόμου, δυσχεραίνοντας έτσι την χρήση του εργαλείου της μαγείας.

Οι άνθρωποι δεν επέλεγαν πλέον την επιλογή της διεξαγωγής δικών, λόγω της ένταξης πολλών απαγορεύσεων και περιορισμών στο νομικό σύστημα. Τέλος όσον αφορά την όψη του κυνηγιού από την πλευρά της Ανθρωπολογίας, ορθολογικότερη κατά την προσωπική μου γνώμη είναι η άποψη της Geertz(30). Σε αντίθεση με τον Thomas(31) ο οποίος θεωρεί ότι η μαγεία ήταν απλά ένα όπλο για τον επεκτατισμό της εκκλησίας, κι ότι ήταν ένα μέσο υλοποίησης βραχυπρόθεσμων συμφεροντολογικών στόχων, η Geertz θεωρεί ότι ο φόβος των ανθρώπων της εποχής για την μάγισσα ήταν πραγματικός, είτε ανήκαν στις ελίτ είτε στους ανθρώπους της υπαίθρου.

Η πεποίθηση για την ύπαρξη βλαπτικής μαγείας, δεν οφείλεται στο γεγονός ότι ο άνθρωπος του 16ου και 17ου αιώνα υστερούσε σε νοημοσύνη. Η κατηγορία για μαγεία, μπορεί να ήταν η απάντηση σε συγκρούσεις, στα πλαίσια μιας κοινωνικής κατάστασης, ή ακόμα και η απάντηση στις ψυχικές ανησυχίες ενός ανθρώπου.

Σε κάθε περίπτωση όμως, πάντοτε η δράση εξαρτάται από τα γεγονότα που βασίζονται στο βίωμα. Τα διαφορετικά βιώματα που διαθέτει, κάνουν να βλέπει τα πράγματα διαφορετικά και να κρίνει αλλιώς τις ανθρώπινες πράξεις. Τέλος το πιθανότερο είναι ότι οι άνθρωποι διαπίστωσαν το μέγεθος των συνεπειών του κυνηγιού το οποίο προκάλεσε την ερήμωση πόλεων και έστειλε πολύ κόσμο στο θάνατο, και στράφηκαν στο να υιοθετήσουν ένα πιο πολιτισμένο σύστημα απόδοσης δικαιοσύνης.

Βιβλιογραφία:

(29) Johannes Dillinger, μετάφραση από Laura Strokes, “Evil people, A Comparative Study of WITCH HUNTS in SWABIAN AUSTRIA and the ELECTORATE OF TRIER”, σελ 110-111

(30)Hildred Geertz, An Anthropology of Religion and Magic, I,Journal of Interdisciplinary History,σελ71-89

(31)Keith Thomas, An Anthropology of Religion and Magic, II, Journal of Interdisciplinary History,σελ 91-109

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s