Κυνήγι μαγισσών- Η υπόθεση Έμπελερ

« … ο Chonrad Stoeckhlin και ο Jacob Walch κάθονταν μαζι… Υπήρχε λίγη δουλειά για τους κτηνοτρόφους το χειμώνα… Συζητούσαν σοβαρά ζητήματα, μεταφυσικά ζητήματα… Η συζήτησή τους απείχε πολύ από αυτό που οι πιστοί Καθολικοί και Προτεστάντες ενστερνίζονταν εκείνη την εποχή. Ένας από αυτούς τους άντρες κατέληξε να πληρώσει την συζήτηση αυτήν με την ζωή του. Και μαζί με αυτόν εκτελέστηκε ένας μεγάλος αριθμός κατοίκων της κοιλάδας του Oberstdorf. Αυτές οι ιστορίες δεν ήταν απλά παραμύθια για παιδιά. Οι λέξεις που εμπεριέχονταν σε αυτές ήταν θανατηφόρες.»(1)

Η ιστορία του Stoeckhlin αντικατοπτρίζει εύστοχα το κλίμα της εποχής σε ότι αφορά την αντιμετώπιση των ανθρώπων του 16ου αι. απέναντι στην μαγεία. Το επονομαζόμενο κυνήγι των μαγισσών , όπως γίνεται αντιληπτό από τους περισσότερους ιστορικούς σήμερα που το μελετούν, αποτελεί λειτουργία του φόβου των ανθρώπων της εποχής. Η μαγεία δεν ήταν κάτι ολότελα καινούριο ιδιαίτερα για τους ανθρώπους της υπαίθρου που είχαν Παγανιστικές τάσεις.

 

Με την εισαγωγή του μύθου του Σατανά όμως, τον οποίον εισήγαγαν οι δαιμονολογικές γραμματείες σπέρνεται ο πανικός απότοκου του οποίου είναι η καταδίωξη μαγισσών. Τουλάχιστον στον ευρύτερο χώρο της Γερμανίας, κυκλοφορεί μεγάλος όγκος γραμματείας για τον Διάβολο από το 1550 έως και το 1650.

Σώζονται περίπου 39τίτλοι βιβλίων, και περίπου 1.000.000 άνθρωποι, κυρίως οι ελίτ, έχουν πρόσβαση σε τέτοια βιβλία που νουθετούν για την αποφυγή δαιμόνων που ωθούν τους ανθρώπους στην αμαρτία. Όποιος αμάρτανε αυτόνομα υπέγραφε συμβόλαιο με τον Διάβολο, που φρόντιζε να προσηλυτίσει ανθρώπους φτωχότερους(κυρίως φτωχές γυναίκες) υποσχόμενος βελτίωση της ζωής τους εάν τον υπηρετούσαν, τους δέσμευε με Συμφωνία και ήταν το μέσο του για να βλάψει την ανθρωπότητα.

 

Αυτή η πεποίθηση διαιωνίζεται κυρίως μέσω του εκκλησιαστικού κηρύγματος. Ιδιαίτερα στην Νοτιοδυτική Γερμανία, έχουμε ένα πλήθος λογίων που εκφράζει ανοιχτά τις απόψεις του για τις βλαπτικές ενέργειες του Διαβόλου και των υπολόγων του, τους μάγους. Το 1570 ο Jacob Heerbrand(2) ,ήταν θεολόγος στο Πανεπιστήμιο Tubingen στο Wuttermberg. Εκδίδοντας το «de magia» η γνώση της μαγείας και η ενασχόληση με αυτήν οδηγεί στην συμφωνία με τον Διάβολο. Η μαγεία είναι ένας τρόπος των μαγισσών να δείξουν ότι αποστατούν από το ποίμνιο του θεού, και η άσκηση αυτής, ο τρόπος τους να χλευάσουν το βασίλειό του. Ο Διάβολος τους έχει κοροϊδέψει και τους έχει κάνει να πιστεύουν ότι μπορούν να επηρεάζουν τα καιρικά φαινόμενα.

Ένας άλλος λόγιος, ο Καλβινιστής Thomas Erastus(3) με την έκδοση της γραμματείας του « Disputatio de Lamiis seu Strigibus» το 1572, υποστήριξε πως οι μάγοι και οι μάγισσες πρέπει να εκτελούνται, διότι προβαίνουν σε βλαπτικές πράξεις με τις οποίες μπορούν να προκαλέσουν ακόμη και θάνατο, ο οποίος όμως κατά την γνώμη του, δεν προκύπτει με μεταφυσικό τρόπο αλλά με την κατασκευή δηλητηρίων, ενώ το βασικότερο αξιόποινο έγκλημά τους είναι η συμφωνία με τον Διάβολο.

Εάν και για τις θεωρήσεις των Καθολικών(4) δεν υπάρχουν αρκετές πληροφορίες, αξίζει να σημειωθεί αυτή του George Pictorius(1540).Ήταν κυρίως επηρεασμένος από τον Johann Zink, έναν Αριστοτελικό φιλόσοφο επηρεασμένο από το malleus malleficarum. Ο Pictorius υποστήριζε πως ο Διάβολος έχει μεγάλη δύναμη και είναι σε θέση να ελέγξει τα καιρικά φαινόμενα. Οι μάγισσες πρέπει να καίγονται στην πυρά, διαφορετικά, κανείς δεν είναι ασφαλής. Με την ύπαρξη τέτοιων θεωριών στους κόλπους των ελίτ αρχίζει να δημιουργείται ένα κλίμα ανησυχίας το οποίο εντείνεται λόγω των διαφορών μεταξύ Καθολικών, Προτεσταντών, Λουθηρανών κυρίως για πρακτικά θέματα που αφορούν την λατρεία της θρησκείας.

 

Η μια πλευρά αντιμετωπίζει την άλλη ως δαιμονική και οι αντιπαραθέσεις καθώς επίσης και η μετάδοση φημών πυροδοτούν τον φόβο για την βλαπτική επενέργεια της μάγισσας. Ενώ ο πανικός γεννιέται όμως στους κόλπους των ελίτ, διογκώνεται σε πολύ μεγάλο βαθμό όταν οι φόβοι των ελίτ ανακλώνται στους ανθρώπους της υπαίθρου. Οι χωρικοί αν και εκχριστιανισμένοι, υποστήριζαν ακόμη την παγανιστική τους παράδοση και ήταν συμβιβασμένοι με την ύπαρξη μάγων με τους οποίους έρχονταν σε συχνή επικοινωνία για την επίλυση διαφόρων θεμάτων της καθημερινής τους ζωής. Με την σύνδεση όμως του Σατανά με την μαγεία το κυνήγι της μάγισσας φαινόταν αναγκαιότητα σε αυτούς.

Το έντονο καταδιωκτικό πνεύμα που παρατηρείται στους αγροτικούς πληθυσμούς της Γερμανίας βρίσκει την ρίζα του σε μια πληθώρα λαϊκών δοξασιών που αφορούν κυρίως την αρνητική επενέργεια του Διαβόλου στα καιρικά φαινόμενα, τον βασικότερο παράγοντα επιβίωσης ενός χωρικού που στηρίζεται στην καλλιέργεια. Κατά τις υπάρχουσες λοιπόν θεωρίες που αναφέρονται, ο Διάβολος έχει την δυνατότητα επενέργειας σε ανθρώπους αλλά και στα καιρικά φαινόμενα. Ο θεός , κατά την άποψη των χωρικών, η οποία έχει διαμορφωθεί εν μέρει από την επιρροή που ασκεί σ αυτούς η εκκλησία, επιτρέπει την δράση του γιατί αποτελεί κατά κάποιο τρόπο μέρος του θεϊκού σχεδίου. Οι μάγοι είναι υπηρέτες του Σατανά και δεσμεύονται με συμφωνία. Για τους κυνηγούς των μάγων η συμφωνία που συνάπτεται, είναι ο βασικός κρίκος που συνδέει την ανθρώπινη φύση με τις δυνάμεις του κακού.

Συγκεκριμένα όσον αφορά την περιοχή της Γερμανίας μάλιστα, οι μάγοι και οι μάγισσες είναι διπλά υπαίτιοι γιατί κλονίζουν τον θεσμό της οικογένειας, τοποθετώντας στους κόλπους της την επικινδυνότητα σε αντίθεση με άλλες χώρες όπου ο μισογυνισμός αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του κυνηγιού.

Οι άνθρωποι της υπαίθρου θεωρούσαν ότι με την μαγεία ήταν εφικτή η επενέργεια σε άλλους ανθρώπους κι ότι ο διάβολος έχει την δύναμη να εισβάλει σε ανθρώπινα σώματα, να απομακρύνει την ψυχή από το σώμα, να προβλέπει καιρικά φαινόμενα και χρησιμοποιώντας τους μάγους τους οποίους έχει δεσμευμένους με Συμφωνία να τον υπηρετούν έβλαπτε την ανθρωπότητα. Τέτοιου είδους πεποιθήσεις σπέρνουν τον πανικό και δημιουργούν υποψίες για τον οποιονδήποτε.(5)

Επίσης σε περιοχές όπως στο Ελεκτοράτο του Τρίερ οι μάγισσες πιστευόταν ότι έχουν την δύναμη να προκαλούν καιρικά φαινόμενα και διαχωρίζονταν ανάλογα με την οικονομική τους κατάσταση, ενώ ήταν κυρίως γυναίκες. Με την επιρροή των ελιτιστικών απόψεων για την μαγεία στους αγροτικούς πληθυσμούς, και η διάθεση των τελευταίων να το καταστείλουν με κάθε τρόπο, από φόβο για την αρνητική επενέργεια της μάγισσας στην ζωή τους, ξεκινά ήδη από τον 15ο αι το κυνήγι της ,με μικρής έντασης διώξεις.

Στις διάφορες περιοχές της Γερμανίας το κυνήγι εκδηλώνεται με διαφορετικό τρόπο, και κάθε περιοχή έχει διαμορφώσει το δικό της νομικό σύστημα. Την περίοδο από τον 16ο αι.- 17ο αι. η Νοτιοανατολική Γερμανία ήταν κατακερματισμένη σε 350 περιοχές τουλάχιστον(6) , από τις οποίες οι 250 ήταν υπό την επικυριαρχία Ιπποτών και Πριγκίπων. (7)

Υπάρχουν 25 αυτοκρατορικές πόλεις και 75 περιοχές που διοικούνταν από εκκλησιαστικούς αξιωματούχους. Στις περιοχές της Νοτιανατολικής Γερμανίας, τον 16ο αι έχουμε τις πρώτες υποθέσεις μαγείας,(από το 1500 έως το 1580 εκδικάζουν υποθέσεις μαγείας περίπου 50 πόλεις)ενώ το πρώτο μεγάλο κυνήγι μαγισσών εκδηλώνεται το 1562 στο Wiesensteig.

Στην περιοχή της Σουηδικής Αυστρίας(8) η παλαιότερη υπόθεση που προκύπτει από την ιστορική έρευνα είναι μια του 1493 ενώ στην περιοχή του Ελεκτοράτου του Τριερ προκύπτει το 1490.Οι περισσότερες ομολογίες που προκύπτουν από δίκες στις περιοχές αυτές, κάνουν λόγο για Συμφωνία με τον Διάβολο.Ενώ ο φόβος είναι ο κύριος λόγος που υποκινεί το κυνήγι ,στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα, το κυνήγι και οι κατηγορίες για μαγεία, έχουν πολλές φορές την σκοπιμότητα τους. Γι αυτόν τον λόγο άλλωστε διεξάγονται και εξονυχιστικές έρευνες, ιδιαίτερα δαπανηρές, για την εξεύρεση της αλήθειας.

Το κυνήγι των μαγισσών στην Γερμανία δεν στοχοποιεί μονάχα γυναίκες ούτε έχει τον μισογυνιστικό χαρακτήρα που αυτό εξέλαβε σε άλλες χώρες. Κατηγορούνται γυναίκες, άνδρες, παιδιά, άτομο που διέπραξαν κοινωνική ανέλιξη την οποία κατάφεραν σε μικρό χρονικό διάστημα, γενικότερα άνθρωποι μη αποδεκτοί από το σύνολο ή που είναι υπαίτιοι για οικογενειακές συγκρούσεις και αντιπαραθέσεις.

Μια από τις πιο γνωστές υποθέσεις που γνωρίζουμε είναι αυτή της Anna Ebeler(9) . Τον Ιανουάριο του 1669, η Anna κατηγορήθηκε για την δολοφονία της γυναίκας για την οποία εργαζόταν ως υπηρέτρια. Το μέσο για τον φόνο ήταν ένα μπωλ με σούπα. Η νεαρή γυναίκα, που πρόσφατα είχε γίνει και μητέρα, αντί με την σούπα να γίνει καλύτερα, της ανέβηκε ο πυρετός. Αν και η γυναίκα είχε παραισθήσεις από τον υψηλό πυρετό, οι άνθρωποι οι οποίοι την είδαν λίγο πριν πεθάνει, υποστήριξαν ότι ήταν σίγουροι πως είχε τα λογικά της, όταν κατηγόρησε την Anna λίγο πριν πεθάνει.

Όταν αυτό το περιστατικό μεταδόθηκε , εμφανίστηκαν κι άλλες γυναίκες, που κατηγόρησαν την Anna και υποστήριξαν ότι δηλητηρίαζε τα παιδιά τους. Μια από τις γυναίκες υποστήριζε πως το παιδί της σταδιακά έχασε την σάρκα του και το σώμα του έγινε πάρα πολύ αδύνατο, και αφυδατώθηκε εντελώς. Μια άλλη υποστήριξε πως το βρέφος της δεν ήθελε να πιει γάλα από την ίδια αλλά επιθυμούσε να πίνει από άλλες γυναίκες. Το μωρό πέθανε από το κλάμα αρνούμενο να το βυζάξει η μητέρα του. Μια τρίτη γυναίκα από αυτές που κατηγόρησαν την Ebeler, υποστήριξε πως το σώμα του παιδιού της είχε γεμίσει από τεράστιες γλοιώδης πληγές που δεν έκλειναν με τίποτα και έμεναν μονίμως ανοιχτές .

Το εφτά χρονών αδελφάκι του υπέφερε από αβάσταχτους πόνους, ενώ είχε προσβληθεί και από βλαπτική μαγεία και έβλεπε συνεχώς οράματα. Η ίδια η γυναίκα και μητέρα των παιδιών, υπέφερε από έντονους πονοκεφάλους ενώ το προσωπικό του σπιτιού παρατηρούσε ότι με την πάροδο του χρόνου διογκώνονταν διάφορα σημεία του σώματός της.Μια τέταρτη γυναίκα υποστήριξε ότι η Ebeler προκάλεσε την εμμηνόπαυσή της, αφού πρώτα είχε σκοτώσει με μάγεια το μωρό που μόλις είχε γεννήσει, προκαλώντας στο σώμα του τεράστιες πληγές.

Όλες αυτές οι γυναίκες είχαν προσλάβει την Anna ως υπηρέτρια. Ανακρίθηκε έξι φορές και ομολόγησε με την απειλή βασανισμού. Η Ebeler κρίθηκε ένοχη και κάηκε στα 67 χρόνια στις 23 Μαρτίου του 1669, στο Augsburg.Είχαν περάσει 2 μήνες μόνο από τότε που είχε πρωτοκατηγορηθεί. Η Anna είναι μια από τις 18 μάγισσες που εκτελέστηκαν στην περιοχή του Augsburg. Τα περισσότερα εγκλήματα στην περιοχή αυτή που αφορούσαν την μαγεία, είχαν να κάνουν με την μητρότητα και την απειλή αυτής, και ως κατηγορούμενες ήταν κυρίως γυναίκες οι οποίες εργάζονταν και τα επαγγέλματά τους ήταν αποκλειστικά γυναικεία.

Η Anna ουσιαστικά αποτέλεσε τον εύκολο υπαίτιο των γυναικών αυτών για την ανικανότητά τους να κρατήσουν τα παιδιά τους στην ζωή εξαιτίας των δύσκολων συνθηκών επιβίωσης. Κι αυτό κάνοντάς το υποσυνείδητα καθώς λόγω ηλικίας και πολλαπλών παραγόντων η Anna αποτελούσε το κλασικό μοντέλο μάγισσας. Οι ηλικιωμένες γυναίκες ήταν πάντα από τις πρώτες που διέτρεχαν τον κίνδυνο να κατηγορηθεί για μαγεία.

Ββλιογραφία:

(1)Wolfgang Behringer, μεταφρασμένο από τον : H.C.Erik Midelford, “Shaman of Oberstorf, Chonrad Stoecklin and Phantoms of the Night”, σελ8

(2)Η.C.Eric Midelford, “ Witch Hunting in Southwestern Germany 1562-1684,The Social and Intelectual Foundations”, σελ 40

(3)Η.C.Eric Midelford, “ Witch Hunting in Southwestern Germany 1562-1684,The Social and Intelectual Foundations”,σελ 56

(4)Η.C.Eric Midelford, “ Witch Hunting in Southwestern Germany 1562-1684,The Social and Intelectual Foundations”,σελ 58-59

(5) Johannes Dillinger, μετάφραση από Laura Strokes, “Evil people, A Comparative Study of WITCH HUNTS in SWABIAN AUSTRIA and the ELECTORATE OF TRIER”, σελ 41-42

(6)Η.C.Eric Midelford, “ Witch Hunting in Southwestern Germany 1562-1684,The Social and Intelectual Foundations”, σελ 71

(7)Η.C.Eric Midelford, “ Witch Hunting in Southwestern Germany 1562-1684,The Social and Intelectual Foundations”,σελ 8

(8) Johannes Dillinger, μετάφραση από Laura Strokes, “Evil people, A Comparative Study of WITCH HUNTS in SWABIAN AUSTRIA and the ELECTORATE OF TRIER”, σελ 43

(9)Edited by Jonathan Barry, Marianne Hester and Gareth Roberts, “WITCHCRAFT IN EARLY MODERN EUROPE, STYDIES IN CULTURE AND BELIEF”, σελ 207-208

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s